Pozlama Nedir

Pozlama Nedir

Pozlama kavramı çok geniş bir kapsama sahip olmakla birlikte bu makalede sadece temel bilgi...

Enstantane(Obtüratör) Nedir

Enstantane(Obtüratör) Nedir

Fotoğraf pozlamanın üç temel öğesinden biri olan enstantane hakkında temel bilgi sahibi olmak...

Diyafram (Aperture) Nedir

Diyafram (Aperture) Nedir

Bir objektifin diyaframı ışığın lensten geçerek makineye ulaşmasını sağlayan mekanizmadır. Bazı...

Nedir Şu Alan Derinliği Dedikleri

Nedir Şu Alan Derinliği Dedikleri

Fotoğraflarınızda derinlik arttıkça,netlik mi kaybediyorsunuz?Portrelerinizde arka planların...

Dijital Fotoğrafçılığa Giriş

Dijital Fotoğrafçılığa Giriş

  Eğer yeni bir dijital fotoğraf makinesi aldıysanız,ya da makinenizin neler yapabileceği...

Doğru Pozlama ve Pozlama Telafileri

Doğru Pozlama ve Pozlama Telafileri

Bu konuyu nasıl pozlamalıyım?Diyafram değerim ne olmalı,hangi enstantane değerini...

İkinci El Objektif Satınalma Rehberi

İkinci El Objektif Satınalma Rehberi

  SLR(Single Lens Reflex) ya da DSLR (Digital SLR) sahibi olmanın en büyük avantajı konunuza...

Hangi Fotoğraf Makinesini Almalı (Bölüm I : Temel Düzey)

Hangi Fotoğraf Makinesini Almalı (Bölüm I : Temel Düzey)

Bize sosyal medya ve blog sayfalarımızdan en çok sorulan ve çeşitli platformlarda daha önce...

  • Pozlama Nedir

    Pozlama Nedir

    Pazartesi, 11 Temmuz 2011 16:39
  • Enstantane(Obtüratör) Nedir

    Enstantane(Obtüratör) Nedir

    Pazartesi, 11 Temmuz 2011 17:13
  • Diyafram (Aperture) Nedir

    Diyafram (Aperture) Nedir

    Pazartesi, 11 Temmuz 2011 17:23
  • Nedir Şu Alan Derinliği Dedikleri

    Nedir Şu Alan Derinliği Dedikleri

    Çarşamba, 10 Ağustos 2011 16:45
  • Dijital Fotoğrafçılığa Giriş

    Dijital Fotoğrafçılığa Giriş

    Pazartesi, 15 Ağustos 2011 04:13
  • Doğru Pozlama ve Pozlama Telafileri

    Doğru Pozlama ve Pozlama Telafileri

    Salı, 16 Ağustos 2011 04:11
  • İkinci El Objektif Satınalma Rehberi

    İkinci El Objektif Satınalma Rehberi

    Pazar, 04 Eylül 2011 18:30
  • Hangi Fotoğraf Makinesini Almalı (Bölüm I : Temel Düzey)

    Hangi Fotoğraf Makinesini Almalı (Bölüm I : Temel Düzey)

    Çarşamba, 05 Aralık 2012 14:52
Yazdır

Doğru Pozlama ve Pozlama Telafileri

Yazar: mkorayt. Kategori: İleri Düzey Fotoğrafçılık Eğitimi


pozlama

Bu konuyu nasıl pozlamalıyım?Diyafram değerim ne olmalı,hangi enstantane değerini kullanmalıyım?

Bu soruyu sorduğunuzda bazı arkadaşlar hemen size bir diyafram ve enstantane değeri vererek doğru poz değerinin bu olduğunu söyleyebilir.Evet teknik olarak doğru bir poz değeri olabilir bu.Ancak pozlama ile ilgili makalemizi okuduysanız bir fotoğrafı teknik olarak doğru pozlamanız için birden fazla kombinasyon olduğunu öğrenmişsiniz demektir.

Biraz daha detaylı olmak üzere,yine pratik bilgiler için, pozlama ve pozlama müdahaleleri (exposure bracketing) ile ilgili yazımızın devamını okuyun.

Yazımıza başlamadan önce belirtmem lazım ki makalenin Temel Düzey ya da İleri Düzey başlığı altında yayınlanması konusunda oldukça kararsız kaldım aslında, ancak Temel Düzey notlarımızın tamamen fotoğrafçılığa yeni başlayan arkadaşlar için olduğunu düşünerek,İleri Düzey Fotoğrafçılık Eğitimi Kategorisinde yayınlamayı doğru buldum. Bu yazımızı Temel Düzeyden,İleri Düzeye geçiş konuzu olarak değerlendirmek daha doğru olacaktır sanırım çünkü artık fotoğraf makinemizi yaratıcı olarak nasıl kullanabiliriz öğrenmeye başlıyoruz

Doğru poz değeri,konuyu sizin göstermek istediğiniz gibi gösteren,yaratıcı olan poz değeridir:

Yazımıza başlamadan önce bu yazımızdan daha iyi faydalanabilmeniz için,yeni başlayan arkadaşlarımıza öncelikle diyafram,enstantane ve pozlama ile ilgili diğer makalelerimizi okumalarını tavsiye ederiz. Yaratıcı pozlama tekniklerini detaylı olarak farklı makalelerde ayrıca inceleyeceğimizi bu makalemizde daha çok fotoğraf makinemizin ölçtüğü teknik pozlama değeri,fotoğraf makinemizin pozometresinin çalışma mantığı ve bu değerlere müdahalenin (pozlama telafisinin) pratik olarak nasıl yapılacağı anlatılacaktır.



camera lcd

Bir çok fotoğraf makinesi birden fazla pozlama ölçüm yöntemi kullanır:

(İsimler ve matematiksel metodları farklılık gösterse de yine kafa karıştırmamak adına genel bir tanım yapacağız.)

- Ağırlıklı Ortalama (Evaluative/weighted average) ya da ışığın matrix ayrışımı ile yapılan matrix ölçüm metodları,tüm kadrajınızın ortalama ışık düzeyini ölçerek buna göre ortalama bir poz değeri belirler.Buradan da anlayacağınız gibi eğer poz değerlerini  kontrol etmek istiyorsanız bu ölçüm metodlarına çok güvenemezsiniz.(Bu genel bir tanım olmakla birlikte bazı üreticiler ortalama ölçümü çeşitlendirmiş, ve kadrajın belli yüzdesinde ölçüm yapan seçenekler eklemişlerdir.Örneğin aşağıda açıklanan merkez ağırlıklı ölçüm metodu)

Merkez Ağırlıklı Ortalama (Center Weighted Evaluative) , ağırlıklı ortalama ölçüm metodu ile aynı mantıkta çalışır ancak bu seçenekte makineniz gördüğü kadrajda merkeze yakın öğelere ağırlık vererek hesaplama yapar.

- Nokta Ölçüm (Spot Metering) ya da kısmi/bölgesel ölçüm (partial metering-genellikle nokta ölçümden daha büyük bir alanı ifade eder,ancak bazı fotoğraf makinesi modellerinde nokta ölçüm içinde bu kavramın kullanıldığını biliyoruz) yöntemleri ise kadrajınızdaki sadece belirli küçük bir bölgenin ya da noktanın (odak ekranının merkezini) ölçer. Burada şunu da belirtmek gerekir ki nokta ölçüm aslında kelime anlamı olarak noktasal bir ölçüm yapmamakta ancak merkezde çok sınırlı bir bölgenin ölçümünü yapmaktadır. Profesyonel makinelerde bu alan noktaya yaklaşmış olsa da pixel anlamında bir noktadan bahetmediğimizi belirtmek lazım.

metering

Pozlama ve ölçüm metodları hakkında bilgi almaya başlayanların en çok sorduğu soru makinenin siyah ve beyaz arasındaki farkı nasıl anladığıdır.Cevap ise oldukça basittir.Makineniz tek başına bunu anlayamaz :) Dijital fotoğraf makineniz daha çok gördüğü herşeyin siyah ve beyaz arasında bir yerde olduğunu varsayar.Tüm dijital fotoğraf makineleri orta gri olarak adlandırılan (middle grey) %18 Gri değerine göre kalibre edilmişlerdir.Bu %18 gri olayı bir çok amatör fotoğrafçının kafasını karıştırmaktadır.Bu yüzden bu yazıda da çok detaylı yer vermeyi düşünmüyorum.Bu tamamen ayrı bir makale konusu olabilecek bir konudur.Konuyu şu şekilde kapatalım.Fotoğraf makinenizin pozometresi için beyaz ya da siyah yoktur,tüm renkler grinin tonları olarak ölçülür ve bu ölçümler renk diyagramında (ya da renk uzayında) karşılık geldiği renkle eşleştirilir.Bu durumda sizin marjinal,ortalama olmayan ışık koşullarında fotoğraf makinenizi biraz yönlendirmeniz gerekir.Bugünün fotoğraf makinelerinde kullanılan pozometre ve yazılımlar bu işin üstesinden büyük oranda başarı ile gelmektedir.Bu marjinal durumlar nelerdir ve nasıl müdahale etmelisiniz yazımızın devamında yine basit olarak anlatılacaktır.

Devam etmeden önce tekrar belirtmek istiyorum, pozlama ile ilgili makalemizi okuduysanız neden doğru pozlama diye teknik bir veri olmadığını iddia ettiğimi anlamışsınızdır sanırım. Yukarıda da belirttiğim gibi makineleriniz "ortalama" değerler üzerinden ölçüm yaparlar ve sizin de ortalama fotoğraflar çekmenizi beklerler (elbette matematiksel olarak ). Bu yüzden doğru pozlama,fotoğrafınızı görmek,göstermek istediğiniz şekilde gösteren teknik değerlerdir. İleride aydınlatma yöntemleri ve ışık kullanımı konusuna geçtiğimiz zaman sanırım konu daha açıklığa kavuşacaktır :) O zamana kadar sanırım yeni başlayan arkadaşlar da yaratıcı aydınlatma yöntemlerini kullanmak için hazır olacaklardır..İşte o zaman pozometremiz ve bize verdiği "teknik doğru poz değeri" bizim için sadece referans bir rakam olacak. Temel eğitim notlarından yeni geçen arkadaşlar için  konuyu karıştırmadan devam ediyorum :)

Yukarıda saydığımız sebeplerden dolayı  farklı ışık koşullarında doğru pozlamayı elde etmek için pozometrelerden faydalanıyoruz.Eskiden fotoğrafçılar çok daha basit pozometreler ile çalışmak zorundaydı ama teknoloji ile şimdi hepimizin djital fotoğraf makinelerinde gelişmiş matrix pozometreler mevcut. Daha profesyonel yaklaşanlar ise makinelerinden bağımsız kullanabilecekleri bir pozometreyi tercih ediyorlar.Önemli olan bunların nasıl çalıştığını anlayarak doğru kullanabilmek elbette.

Bu noktada yine yeni başlayan arkadaşların en çok duydukları konu da "sunny 16 rule" olarak bilinen kuraldır.Belki hatırlarsınız bir zamanlar 35mm filmlerin içinde bir takım güneş,bulut sembolleri ve rakamlar bulunurdu. İşte orada verilen tablodan bahsediyoruz :) Bir çok arkadaşım ve ben de bu kuralı kullanarak bir çok koşulda başarılı fotoğraflar çekmişizdir.İşin en güzel tarafı bunun için pozometre kullanmanıza gerek yok.

sunny16 kurali
Bu kural temel olarak şunu söyler,güneşli bir havada kullandığınız filmiz hızı ne ise (ISO değeri) enstantane (shutter) hızınız da ona en yakın hız olsun ve f16 diyafram değeri ile pozlayın.Örneğin ISO200 de çekim yapıyorsanız f16 ve 1/200 (ya da 1/250) poz değerini kullanın,ISO100 ile çekim yapıyorsanız f16 diyafram değeri ve 1/100 (ya da 1/125) poz değeri ile pozlama yapın.

Peki diğer koşullar için ne yapmalıyız?Sunny16 kuralını genişletecek olursak önümüze aşağıdaki tablo çıkar :

Diyafram      Koşullar         Gölge Detayları
f/16             Güneşli               Belirgin
f/11             Hafif Bulutlu        Yumuşak
f/8               Bulutlu                Hafif
f/5.6            Çok Bulutlu          Yok
f/4               Günbatımı

 

dslr lcd
Poz müdahalelerini ve pozlama değerlerini makinenizin LCD ekranından kontrol edebilirsiniz


Evet artık pozometrenizi kullanmadan bir çok koşulda bu değerleri kullanarak iyi bir poz değeri elde edebilirsiniz.Bu tabloyu kullanamayacağınız zamanlara örnek olarak havai fişekleri,güneşli kumsalları,kar fotoğraflarını gösterebiliriz.Ayrıca doğru poz değerlerini kullanarak çekilen her fotoğraf güzel olacak diye bir şartımız da yok unutmayın.Bir fotoğraf için en iyi poz değeri hangisidir derseniz iyi bir fotoğrafçı size en yaratıcı olan diyecektir.Bu yüzden bir çok zaman sunny16 kuralını kullanmak istemeyeceksiniz.Karıştı mı? şöyle örnekleyelim sunny16 kuralını kullanarak alan derinliğini kontrol edemezsiniz,hareket halindeki konuları istediğiniz gibi yakalayamayabilirsiniz :) Elbette diyafram ve enstantane çalışma mantığına ve matemetiğine aşinaysanız kuralı istediğiniz gibi esnetip koşullarınıza uydurabilirsiniz;o zaman da kuralın dışına çıkmış olursunuz zaten :) Hep aynı yere takılıp kalıyorum, arkadaşlar bunun tek sebebi kurallara takılarak yaratıcılığınızı ve fotoğraf çekmenin eğlenceli yanını kaçırmayın :)

Diyafram,enstantane ve pozlama ile ilgili diğer makalelerimizi okumadan bu yazımızın devamında bahsedeceğimiz teknikleri verimli olarak kullanamayabilirsiniz.

Pozlama Telafisi (Exposure Compensation)

Kısaca Pozlama Telafisi (Pozlama Müdahalesi, Exposure Compensation) Nedir bir bakalım.Sanırım ben daha çok "Pozlama Müdahalesi" kavramını kullanmayı seviyorum. Telafi dediğimiz zaman sanki yanlış birşey yaptık da telafi ediyormuşuz gibi bir izlenim uyandırıyor bende :) Aslına bakarsanız teknoloji harikası makinemizin ortalama bir ölçüm yaparak,ortalama bir fotoğraf çekmesine engel oluyoruz :D Bu yüzden telafiden ziyade müdahale kavramı daha uygun sanırım.

Pozlama müdahalesi en kısa tanımıyla, fotoğraf makinenizin yapmış olduğu otamatik poz ölçüm değerine müdahale etmenizdir. Bugün compact makineler dahil bir çok fotoğraf makinesinde bu özellik mevcuttur. Hatta cep telefonunuzun kamerasında bile bu özelliği görürseniz şaşırmayın :) Fotoğraf makinenizde pozlama müdahalesini nasıl,hangi menüden kontrol edeceğinizi öğrenmek için fotoğraf makinenizin kitapçığına bakmanızı tavsiye ederim.

Konuyla ilgili okuduğunuz makalelerde ya da gördüğünüz fotoğraflarda karşılaşabileceğiniz bazı kısaltmalar aşağıdaki gibi olacaktır:

EV : Exposure Value (Poz Değeri)

AE : Automatic Exposure (Otomatik Pozlama)

AEB : Automatic Exposure Bracketing (Otomatik Pozlama Desteği)

Exposure Compensation : Pozlama Telafisi

 

aeb

Profesyonel ya da amatör,fotoğraf makinenizin ekranında buna benzer bir kontrol görebilirsiniz.

Fotoğraf makineniz teknik özellikleri doğrultusunda pozlamaya farklı oranlarda müdahale etmenize izin verir.+1 değeri 1 poz değeri uzun pozlamayı ifade ederken -1 değeri bir poz değeri düşük pozlamayı ifade eder. (Burada karışmaya başladıysa lütfen pozlama makalemize kısaca tekrar göz atın.) Makineniz modeline göre bu pozlama müdahalelerine 1/2,1/3 oranlarında daha detaylı ayar yapmanıza imkan verebilir. Bir çok profesyonel fotoğrafçı daha ince ayar yapabilmek adına 1/3 oranında yani 1 poz değerinin üçte biri oranında artan kademelerde poz müdahalesi kullanmayı tercih eder.

Pozlama müdahalesinin çalışma şekli fotoğraf makinenizi kullandığınız ön tanımlı ayara göre ya da diyafram,enstantane öncelikli çekim metoduna göre değişir.

Diyafram öncelikli modda makineniz seçmiş olduğunuz diyafram değerine bağlı kalırken enstantane üzerinde pozlamayı düzeltir. Enstantane öncelikli çekim modunda ise tam tersi geçerlidir. DSLR makinelerdeki Program modunda ise bir çok makine öncelikle diyafram değerine müdahale eder, yeterli olmazsa enstantane değerine ikinci seçenek olarak müdahale eder (Sürekli yeni modeller ve bu modeller için yazılımlar geliştirildiği için farklı bir yöntem izleyen fotoğraf makineleri mevcut olabilir,eğer elinizdeki fotoğraf makinesi daha farklı bir algoritma (işlem sırası) izliyorsa beni de bilgilendirirseniz sevinirim.

Belirtmeden geçmiş olmayalım, birçok DSLR fotoğraf makinelerinde bulunan, fotoğrafçının işini kolaylaştırmak için Auto Exposure Bracketing (otomatik pozlama telafisi) özelliği, önceden tanımladığınız telafi kademesini kullanarak eksi pozlama,telafisiz pozlama ve artı pozlama olmak üzere peşpeşe 3 çekim yapmanıza olanak verir. Bu farklı poz değerleri ile fotoğrafınızın nasıl göründüğünü seçme imkanı sağladığı gibi HD Processing gibi ileri dijital manipülasyon teknikleri için de kullanılan bir yöntemdir. Tahmin edeceğiniz gibi bu da başka bir makalemizin konusu olacaktır :)

 

aeb

Birçok DSLR Fotoğraf Makinesi Üzerindeki Pozlama Müdahalesi (Exposure Bracketing) Düğmesi Yukarıdaki Gibidir

 

ev bracket

Pozlama Müdahalesinin LCD Ekranda Görünümü

 

exposure compensation

Compact Makine Ekranında Örneklenen Pozlama Müdahalesi ve Fotoğrafa Etkisi

 

Aşağıda verilen değerler öneri niteliğinde olup fotoğraf makinenize bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

Kar  fotoğrafları :
Sadece kar bulunan fotoğraflar için açık ve aydınlık havalarda +1.5,+2 EV,kapalı havalarda ise 0.5,+1EV  poz değeri ile fazla pozlama yapabilirsiniz.Elbette pozlama desteği (exposure bracketing) desteği olmayan Nikon D40 gibi fotoğraf makinelerinde bu konuda biraz daha dikkatli olmanız ve tüm pozlamayı yeniden düzenlemeniz gerekebilir.Ancak basit olarak bir EV değeri için diyaframınızı yarım ila bir stop açabilirsiniz.

Kar fotoğraflarında dikkat edilmesi gereken konunuzda kar haricinde bir ağaç gibi başka bir öğe varsa ve siz ortalama ölçüm yapan bir metodla poz değeri alıyorsanız.Bu poz müdahalelerini uygulamanız ile fotoğrafınızı fazla pozlama riskiyle karşı karşıya kalırsınız.Bu durumda makinenizi spot (nokta ölçüm) ya da kısmi ölçüm (partial metering) moduna getirerek sadece kara göre poz değeri ölçmenizi ve yukarıdaki ilave poz değerleri ile müdahale etmenizi öneririm.Eğer makinenizde bu ölçüm metodları mevcut değilse,önce makinenizi en büyük zoom değerine yani en yüksek odak uzunluğuna getirerek ölçüm yapmak istediğiniz yeri ölçebilir,bu değerleri aklınızda tutabilir ya da makinenizdeki exposure lock özelliğini kullanarak ölçümü sabitleyebilirsiniz.Elbette daha sonra kompozisyonunuzu tekrar kurarak fotoğrafınızı tamamlayabilirsiniz.Bu metodlar aşağıdaki tüm önerilerde kullanılabilir.

Yine aklınızda bulunması gereken bir diğer konu da konunuzda kar haricinde bir çok öğe mevcutsa günümüz fotoğraf makinelerinin büyük oranda pozlamayı hiç bir müdahale olmaksızın doğru pozlayabileceğidir.

Kar fotoğraflarında en büyük sorun doğru pozlamadan ziyade doğru beyaz ayarını yakalayabilmektir.Yukarıda bahsettiğimiz poz müdahaleleri büyük oranda doğru beyaz ayarını yakalamanızda yardımcı olacaktır.Bu konu için beyaz ayarı ile ilgili makalemize göz atmanızı tavsiye ederim.



gri kar
Poz müdahalesi olmadan çekilen bir kar fotoğrafı


beyaz kar fotoğrafı

+1 EV Poz müdahalesi ile çekilen kar fotoğrafı



Sisli Havalar :
Sisli bir manzarayı yakalak istiyorsanız poz değerinize +1EV değeri ekleyebilirsiniz.Burada aklınızdan çıkartmamanız gereken sisin ışığı belli bir oranda kırdığıdır.Bu yüzden poz değerimize ilave ederek pozlamamızı uzatıyoruz.

sisli havada pozlama

 

Gündoğumu ve Günbatımı :
Öncelikle yine nokta ölçüm (spot metering) ya da kısmi ölçüm (partial metering) yöntemlerini kullanarak gökyüzünün güneş olmayan, tercihen ufkun hemen üzerindeki bir bölümünden ölçüm yaparak +1,+2 poz ilavesi yapmanızı tavsiye ederim.

Plaj ve Kum Fotoğrafları :
Plaj ve kum fotoğraflarınız için +1EV ile poz düzeltmesi yapabilirsiniz.Kumsallardaki kumlar da aynı kar gibi ışığı fazla yansıtacağı için fotoğraf makinenizin pozometresi ile yaptığınız ölçüm size az pozlanmış bir fotoğraf olarak geri dönecektir.(Fotoğraf makineniz otomatik ölçüm yaptığında genel karenin fazla aydınlık olduğunu düşünerek size olması gerekenden daha az bir poz değeri verecektir.)

Gece Fotoğrafları :
Gece fotoğrafları aslında tamamen ayrı bir makale konusu olarak yakın zamanda notlarımızda yerini alacak.Genellikle ışık kaynaklarının çok olduğu gece fotoğraflarında -1EV,-2EV,ışık kaynağının az olduğu fotoğraflarda +0.5EV ile poz müdahalesinde bulunulabilir.Ancak gece fotoğrafı tekniği oldukça farklı olup konuyla ilgili makalemizi beklemenizi tavsiye ederim.

Bu makalemizde bahsedilen poz müdahale yöntemlerini kullanmak bir alternatif olmakla beraber bazı fotoğraf makinelerinde bulunan ön kayıtlı durum senaryoları (Scene) bir çok koşul için gerekli poz düzeltmelerini içermektedir.

Bir sonraki yazımıza kadar hoşçakalın...


Not: %18 Ortalama Gri rengi artık standart doğal gri olarak adlandırılsa da bazı makalelerde %13, %12 ve hatta %12,5 ortalama gri renginden bahsedildiğini görebilirsiniz. Bunlar farklı renk uzayları (renk standartları) için ortalama gri tonlarıdır (ya da doğal gri tonları) . Fotoğrafçılık ve pozlama için kabul edilen endüstri standardı 18% gri olarak kabul edilmektedir. (Aslına bakarsanız fizikçiler için adlandırıldığı gibi doğal gri değildir). Konuyla ilgili oldukça fazla tartışma olmasına rağmen 18% Gri Kart kullanımı devam etmektedir. Bu konuyu ayrıca bir başka makalemizde incelemek en doğrusu :)

BU MAKALEMİZİ BEĞENDİYSENİZ AŞAĞIDA BULUNAN PAYLAŞIM AĞLARI SİMGELERİNE TIKLAYARAK ARKADAŞLARINIZLA PAYLAŞABİLİRSİNİZ